نقش بازار اولیه در عرضه سهام


منظور از بازار اولیه و ثانویه در بورس چیست؟

عرضه اولیه سهام با روش ترکیبی

دنیای‌اقتصاد : امروز بازار سهام، شاهد عرضه اولیه یک شرکت با شیوه‌‌‌ای نوین است. عرضه اولیه این هفته در حالی راهی بازار می‌شود که بر سر نحوه عرضه آن گمانه‌زنی‌های بسیاری وجود داشت. اما سرانجام و پس از کش و قوس‌های فراوان و دو بار لغو عرضه اولیه ۵درصد سهام شرکت ریل‌‌‌پرداز نوآفرین امروز برای اولین‌‌‌بار بر اساس دستورالعمل جدید، عرضه‌‌‌های اولیه انجام می‌شود. به این ترتیب بر اساس دستورالعمل پذیره‌‌‌‌نویسی و عرضه اولیه اوراق‌‌‌ بهادار در فرابورس ایران، سهام شرکت ریل‌‌‌‌پرداز نوآفرین با نماد «حآفرین» ابتدا در دامنه قیمتی مشخص شده به صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس و صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک فروخته می‌شود. از روز دوم صندوق‌های سرمایه‌گذاری تا ۵۰ درصد دارایی خریداری شده‌‌‌ را می‌توانند به فروش رسانده و سرمایه‌گذاران حقیقی می‌توانند اقدام به خرید سهام مذکور در معاملات ثانویه کنند. بازارگردان هم از روز دوم وارد میدان می‌‌‌شوند.

در همین رابطه امیر هامونی، مدیرعامل فرابورس با اشاره به روش جدید عرضه‌‌‌های اولیه بیان کرد: در روش ترکیبی بیش از ۸میلیون سرمایه‌گذار صندوق‌های سرمایه‌گذاری از منافع عرضه‌‌‌های اولیه بهره‌‌‌مند می‌‌‌شوند. وی با بیان اینکه با اختصاص عرضه‌‌‌های کوچک و متوسط به صندوق‌های سرمایه‌گذاری، عدالت در تخصیص بهینه سهام شرکت‌ها بین سرمایه‌گذاران رعایت می‌شود، اظهار کرد: نگاهی به آمارها نشان می‌دهد که مشارکت مستقیم در عرضه‌‌‌های اولیه رقم بسیار پایین‌‌‌تری است به ‌‌‌طوری که در آخرین عرضه اولیه فرابورس (جهان فولاد سیرجان) که بالاترین میزان مشارکت در سال ۱۴۰۰ بود، سه میلیون و ۱۱۹هزار کد حاضر شدند. به گفته هامونی در این روش بیش از ۸ میلیون نفر از سودی که نصیب صندوق‌ها می‌شود بهره‌‌‌مند خواهند شد.

فرآیند متفاوت کشف قیمت

«روش ثبت‌سفارش همچنان مورد استفاده قرار خواهد گرفت و عرضه‌‌‌ سهام شرکت‌های بزرگ‌تر به رویه سابق خواهد بود.» مدیر نظارت بر بورس‌‌‌های سازمان بورس با بیان این مطلب عنوان کرد: یک روش جدید به مدل‌های موجود در عرضه‌های اولیه افزوده شده است. گرچه روش‌هایی که در گذشته نیز برای عرضه‌های اولیه مورد استفاده قرار می‌گرفت همچنان قابل اجراست و ممانعتی از سوی بورس‌ها برای انتخاب نحوه عرضه وجود ندارد.

مهدی پارچینی مدل جدید عرضه اولیه را روشی ترکیبی خواند و اظهار کرد: در برخی روش‌هایی که در گذشته برای عرضه‌های اولیه به کار گرفته می‌شد سهام ارزنده به برخی از کدهای خاص اختصاص می‌یافت و همه سهامداران نمی‌توانستند سهام ارزنده را خریداری کنند. روشی که ایرادهای بسیاری به آن وارد بود و کارگزاری‌‌‌ها از طریق کد خرید گروهی در کشف قیمت حضور می‌یافتند و پس از خرید سهام و کشف قیمت، اقدام به واگذاری سهام می‌‌‌کردند. اما در شیوه جدید ترکیبی، حجم و قیمت سفارش‌ها در فرآیند ثبت‌سفارش برای همه مخفی است و در پایان رقابت اگر تقاضای ثبت‌‌‌شده در قیمت کشف‌‌‌شده بیش از میزان عرضه باشد، سهم به صورت «تسهیم به نسبت» به متقاضیان خرید تخصیص پیدا می‌کند.

این مقام مسوول افزود: در این مرحله صندوق‌ها بر اساس سهمیه اعلامی از سوی بورس در فرآیند کشف قیمت حضور می‌‌‌یابند و سپس در این مرحله، قیمت کشف‌‌‌شده به عنوان مبنای عرضه سهام (عرضه به قیمت ثابت) به عموم سرمایه‌گذاران اعلام می‌شود.

محدودیت در معاملات ثانویه

یکی دیگر از نکاتی که در دستورالعمل جدید عرضه‌‌‌های اولیه به تصویب رسیده است امکان محدود کردن معاملات ثانویه برخی از عرضه‌‌‌های اولیه به سرمایه‌گذاران حرفه‌‌‌ای است که این دسته از سرمایه‌گذاران از سوی هیات‌مدیره بورس‌‌‌ها تعریف و تعیین خواهند شد. این موضوع حضور سرمایه‌گذاران حرفه‌‌‌ای با دید بلندمدت را در بازار فراهم خواهد کرد به طوری که جلوی بسیاری از التهابات و رفتارهای هیجانی را سد می‌کند.

مدیر نظارت بر بورس‌‌‌ها در ادامه اظهار کرد: در دستورالعمل جدید عرضه‌‌‌های اولیه، وظیفه قیمت‌گذاری برعهده متعهد خرید خواهد بود که یک نهاد مالی ثبت شده نزد سازمان بورس است. در رویکرد جدید، تمام گزارش‌‌‌های قیمت‌گذاری (در تمامی روش‌های عرضه) باید تحت نظر بورس و طبق الزامات تعیین شده توسط بورس در قالب Road Show مورد بررسی و توجه دارندگان مجوز تحلیلگری و ارزش‌‌‌گذاری قرار گیرد.

پارچینی تاکید کرد: در دستورالعمل پیشین، عرضه‌‌‌های موفق تعریف دقیقی نشده بودند اما در حال حاضر عرضه موفق، به عرضه‌‌‌ای گفته می‌شود که حداقل ۵۰ درصد میزان سهام عرضه‌‌‌شده بدون درنظر گرفتن تعهد ایفاشده از سوی متعهد خرید، در روز عرضه اولیه به فروش برسد. عرضه موفق در روش ترکیبی، عرضه‌‌‌ای است که حداقل ۸۰ درصد میزان سهام عرضه‌‌‌شده در مرحله اول (یعنی همان مرحله‌‌‌ای که به سرمایه‌گذاران واجد شرایط عرضه می‌شود)، معامله شود.

وی ادامه داد: موضوع دیگری که در مدل ثبت‌سفارش و همچنین روش ترکیبی در دستورالعمل جدید عرضه‌‌‌های اولیه تغییر کرده، این است که در دستورالعمل پیشین، دامنه رقابت در ثبت‌سفارش از قیمت پایه اعلامی ۱۰درصد بالاتر بود. بر اساس بازنگری انجام شده در دو روش یادشده، این دامنه به مثبت و منفی دو برابر دامنه نوسان بازار که اکنون ۱۰ درصد مثبت و منفی است، تغییر پیدا کرد. بر اساس این نکته، امکان کشف قیمت حتی کمتر از قیمت اعلامی خواهد بود.

یکی دیگر از مزایای استفاده از این شیوه عرضه اولیه، برگزاری حراج به شیوه dark است. پارچینی در همین راستا توضیح داد: عرضه اولیه به روش‌های ثبت‌سفارش، حراج و روش ترکیبی، به‌‌‌صورت dark خواهد بود و سرمایه‌گذاران فقط می‌توانند درخواست خود را در دوره ثبت‌سفارش ارسال کنند و اینکه چه سفارش‌‌‌هایی با چه قیمت‌هایی در سامانه ثبت شده است برای عرضه‌‌‌کنندگان و همچنین متقاضیان خرید، قابل مشاهده نخواهد بود. این موضوع، مانع از الگوبرداری یا تاثیرپذیری از سفارش‌‌‌های دیگران می‌شود و در نتیجه، افراد بر اساس تحلیل و نه رفتارهای هیجانی و روانی به ثبت‌سفارش‌‌‌های خود می‌‌‌پردازند و در صورتی که این قیمت منطقی نباشد و سرمایه‌گذاران آن را نپذیرند، عرضه با شکست مواجه می‌شود.

روش‌های متداول عرضه‌های اولیه

خرید عرضه اولیه سهام همواره یکی از موارد مورد علاقه فعالان بورسی است و روش‌های مختلفی برای عرضه‌های اولیه وجود دارد. اما سه روش مرسوم و پرکاربرد در قیمت‌گذاری و نحوه عرضه اولیه وجود دارد: عرضه عمومی به روش حراج، به روش ثبت دفتری و به روش قیمت ثابت. تا پیش از سال ۹۵، روش حراج در عرضه‌‌‌های اولیه مورد استفاده قرار می‌‌‌گرفت اما بعد از آن عرضه‌‌‌های اولیه به روش ثبت‌سفارش دفتری یا بوک‌بیلدینگ انجام شد و حالا پس از ۵ سال، متولیان بورس در نظر دارند تا در کنار روش قبلی، از روش ترکیبی نیز استفاده کنند.

در روش اول، دارایی به فردی تعلق می‌گیرد که بیشترین پیشنهاد خرید را داده است. هنگام عرضه اوراق بهادار به این روش، از همین قانون با مقررات مشخص در حوزه بورس اوراق بهادار استفاده می‌کنند. روش مزایده معمولا برای عرضه اوراق دولتی و همچنین اوراق خصوصی‌سازی‌‌‌هایی استفاده می‌شود که مجبورند تغییر ماهیت مالکیتی سهام بدهند و در عرضه عمومی اولیه شرکت‌ها کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ زیرا عموما بر این باورند که روش ثبت دفتری برای این شرکت‌ها که برای نخستین بار عرضه عمومی می‌‌‌‌‌‌شوند، کارآیی بیشتری دارد. عرضه عمومی به شیوه حراج، خود دارای روش‌های متعددی است که نحوه ارائه درخواست سفارش و هدف از مشارکت در آن متفاوت است. از آن جمله می‌توان به روش حراج انگلیسی، حراج هلندی و حراج با سفارش مهر و موم شده اشاره کرد.

در روش عرضه عمومی به روش ثبت دفتری، ابتدا قیمت سهام شرکت طی فرآیندی از طریق بازاریابی، جمع‌آوری سفارش‌های خرید و قیمت‌های پیشنهادی و برآورد میزان تقاضا، مشخص می‌شود که مزایایی نظیر امکان کنترل و انعطاف‌پذیری بیشتر، هزینه کمتر در عرضه‌‌‌های با حجم بالا، امکان تعیین بهای بالاتر توسط ناشر و ایجاد هماهنگی در تعداد سرمایه‌گذاران آگاه و ناآگاه باعث می‌شود تا روش ثبت دفتری کاربرد بیشتری نسبت به دو روش دیگر داشته باشد.

در مدل سوم به روش قیمت ثابت، ابتدا شرکت تامین سرمایه با هماهنگی ناشر قیمت عرضه را مشخص می‌کند. این قیمت در پیش‌‌‌نویس امیدنامه ذکر و بین دو هفته تا دو ماه قبل از تاریخ عرضه اعلام می‌شود که بعد سرمایه‌گذاران با همان قیمت مشخص و ثابت، درخواست سفارش خود را اعلام می‌کنند. این روش یکی از روش‌های قدیمی عرضه به حساب می‌‌‌آید به نحوی که قبل از روی کار آمدن روش ثبت دفتری، بیشتر کشورها از آن استفاده می‌‌‌کردند و همچنان نیز در بسیاری از کشورها، ترکیبی از روش‌های دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد. در واقع قیمت در این روش قبل از جمع‌آوری درخواست خرید از سوی سرمایه‌گذاران مشخص می‌شود و به این ترتیب سرمایه‌گذاران از قبل قیمت را می‌‌‌دانند و بر اساس آن در مدت زمان مشخص شده که در امیدنامه بیان شده است درخواست خود را به شرکت تامین سرمایه اعلام می‌کنند. پس از جمع‌آوری درخواست‌‌‌ها، با هماهنگی ناشر واگذاری سهام به سرمایه‌گذاران انجام می‌شود که اگر میزان تقاضا از میزان عرضه بیشتر باشد ممکن است به صورت تصادفی سهمیه‌بندی یا به نسبت‌های مشخص بین درخواست‌کنندگان تقسیم ‌شود تا کل سهام مورد نظر به عموم واگذار شود.

بهترین زمان برای فروش عرضه اولیه

بهترین زمان برای فروش عرضه اولیه

در سال های اخیر و با گسترش جایگاه بازار سرمایه در اقتصاد ایران، شرکت های متعددی در بازارهای بورس و فرابورس پذیرش شدند و این روند نیز همچنان ادامه دارد. سیاست های مسئولان بازار سرمایه در سال های گذشته باعث شده بود که به هنگام ارزش گذاری سهام شرکت های تازه پذیرش شده، برای افزایش جذابیت خرید توسط سهامداران و فعالان بازار سرمایه، قیمت سهام این شرکت ها را معمولا کمتر از ارزش ذاتی آن ها قیمت گذاری می کردند و همین موضوع، خرید سهام شرکت های در انتظار عرضه اولیه را جذاب تر می کرد و در روزهای پس از عرضه اولیه، سهام شرکت مذکور با صف خریدهای سنگین همراه بود و کسانی که در این فرآیند شرکت کرده بودند، با فروش عرضه اولیه در اختیار خود، در کوتاه مدت سود خوبی را شناسایی می کردند.

بنابراین در بین فعالان بازار سرمایه و به شکل سنتی این موضوع رواج یافته است که فارغ از ارزش ذاتی سهام شرکت ها، هر عرضه اولیه ای می تواند حداقل چند روز پشت سرهم صف خریدهای سنگین را تجربه کند و همین نقش بازار اولیه در عرضه سهام موضوع باعث شده است که بسیاری از فعالان و سهامداران خرد با هدف خرید عرضه اولیه وارد بازار سرمایه شوند؛ اما سوالی که در اینجا پیش می آید این است که بهترین زمان برای فروش عرضه اولیه را چگونه تشخیص دهیم؟ به همین دلیل در ادامه مقاله به نحوه تشخیص مناسب ترین زمان برای فروش عرضه اولیه می پردازیم و موارد زیر را توضیح می دهیم:

  • عرضه اولیه چیست؟
  • بازدهی متفاوت عرضه اولیه برای سهامداران
  • بهترین زمان فروش عرضه اولیه
  • قوانین خرید و فروش عرضه اولیه در عرضه اولیه به چه معناست؟
  • نکات مهم عرضه های اولیه بازار بورس

عرضه اولیه چیست؟

عرضه اولیه چیست

زمانی که یک شرکت سهامی خاص برای اولین بار سهام خود را در بازار سرمایه عرضه کند، به شرکتی با ساختار سهامی عام تبدیل شده و به این فرآیند عرضه اولیه می گویند. توجه داشته باشید که عرضه اولیه مربوط به شرکت هایی نمی‌شود که تازه کار هستند؛ بلکه عرضه اولیه برای شرکت هایی انجام می شود که عملکرد مناسبی داشته اند و فقط به این صورت، اجازه خرید و فروش سهام آن ها در بازار سرمایه صادر می شود و اکثر شرکت هایی که عرضه اولیه می شوند، سابقه مناسبی دارند و توانسته اند از فیلترهای شرکت بورس یا فرابورس عبور کنند.

به روایتی ساده، عرضه اولیه عمومی سهام یک شرکت، به ما اجازه می دهد در معاملات سهام شرکت مذکور شریک شویم و تمامی افرادی که کد بورسی دارند، می توانند در خرید عرضه اولیه ها شرکت کنند. عرضه اولیه ها برای سرمایه گذاران جذابیت خاصی دارد و طیف گسترده ای از سهامداران خرد در سال 1399 به خاطر کسب سود ناشی از عرضه اولیه ها وارد بازار سرمایه شدند.

مدت زمان نگهداری عرضه اولیه

همانطور که گفته شد، در سال های گذشته، سیاست گذاران بازار سرمایه، قیمت گذاری سهام شرکت های در صف عرضه اولیه را پایین تر از ارزش ذاتی آن ها در نظر می گرفتند و همین موضوع باعث ایجاد جذابیت برای سرمایه گذاران می شد و تا چند روز پس از عرضه اولیه نیز صف های خرید بر روی نماد این شرکت ها شکل می گرفت و در کوتاه مدت بازدهی های خوبی را برای دارندگان سهام این شرکت ها به همراه می آورد؛ اما استراتژی سرمایه گذاران در خصوص عرضه های اولیه موضوعی بسیار مهم است و با توجه به بازه زمانی سرمایه گذاری افراد، می توان 3 نوع دیدگاه کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت را در نظر گرفت که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم.

سهامداران کوتاه مدت

پس از عرضه اولیه سهام شرکت مذکور، صف های خرید پر حجم بر روی تابلو معاملاتی شکل می گیرد و با توجه به استراتژی سهامداران عمده و حقوقی این شرکت، عرضه کردن صف خرید می تواند چند روز یا چند ماه طول بکشد و سهامداران کوتاه مدتی پس از مشاهده عرضه شدن صف خرید، سهام خود را می فروشند و خارج می شوند. در واقع استراتژی سهامداران کوتاه مدتی به این گونه است که زمان فروش عرضه اولیه را مطابق با عرضه کردن صف خرید می دانند.

سهامداران میان مدت

سهامداران میان مدت، معمولا بدون توجه به عرضه کردن صف خرید، سهام عرضه اولیه خود را تا 3 الی 6 ماه نگهداری می کنند. معمولا این استراتژی برای افرادی است که در این مدت به پول عرضه اولیه نیازی ندارند. البته توجه داشته باشید که فروش عرضه اولیه پس از گذشت 3 الی 6 ماه هیچ تضمینی برای سودآور بودن آن به شما نمی دهد و در این مدت حتی ممکن است قیمت سهام این شرکت از قیمت روز عرضه اولیه نیز پایین تر بیاید.نقش بازار اولیه در عرضه سهام

سهامداران بلندمدت

فروش عرضه اولیه برای سهامداران بلندمدت

نگهداری طولانی مدت سهام عرضه اولیه در بین این سهامداران، امری عادی بوده و معمولا به مبالغ سود عرضه اولیه اهمیتی نمی دهند. این نوع سهامداران ممکن است بیشتر از 1 سال سهام را نگهداری کنند و اغلب با ثبت نام در 2 کارگزاری، عرضه اولیه ها را در کارگزاری دوم خریداری کرده و پرتفوی خود را در کارگزاری 1 شلوغ نمی کنند. این افراد توجهی به نوسانات روزانه ندارند و حتی ممکن است تصمیمی مبنی بر فروش عرضه اولیه های در اختیار خود نداشته باشند.

بازدهی عرضه های اولیه

سهم های عرضه اولیه بازدهی های متفاوتی را خلق می کنند و به طور کلی سودآوری آن ها را می توان به 3 دسته بازدهی اولیه، بازدهی ثانویه و بازدهی به علت رشد بازار سرمایه تقسیم کرد.

بازدهی اولیه

در اکثر موارد، به دلیل جو موجود در بین علاقه مندان به عرضه های اولیه، سهام با سرعت زیادی رشد کرده و در چند روز اول صف خرید برای سهم تشکیل می شود. پس از مدتی امکان دارد صف خرید عرضه اولیه سهم جمع شود (به دلیل عرضه سنگین سهامداران عمده) و به یک تعادل نسبی برسد. در این حالت سهم اولین بازده خود را به سهامداران اعطا می کند.

بازدهی ثانویه

بازدهی ناشی از فروش عرضه اولیه

در موارد زیادی از عرضه اولیه ها دیده شده است که حتی پس از به تعادل رسیدن و مدتی خرید و فروش، به دلیل ارزنده بودن سهام مذکور، دوباره سیر صعودی و رشد را در پیش می گیرند و سقف قیمتی بازده اولیه را نیز می شکنند. در واقع، سهامداران عمده و حقوقی ها با هدف بدست آوردن سهامی که سرمایه گذاران در روز عرضه اولیه در اختیار گرفته اند، اقدام به عرضه کردن صف خرید اولیه می کنند و پس از منتقل کردن حس ترس و ریزش، سهامداران خرد اقدام به فروش سهام در اختیار خود می کنند و سهامداران عمده نیر شروع به خرید می کنند و پس از بدست آوردن سهام لازم، روند صعودی جدیدی را بر روی سهام مذکور آغاز می کنند.

بازدهی به علت رشد بازار سرمایه

در صورتی که شرایط بازار مساعد باشد، عرضه اولیه نیز در کنار رشد بازار راه صعود را در پیش می گیرد. در نظر داشته باشید که اگر شرایط مساعد نباشد، امکان دارد عرضه اولیه تحت شرایط بازار، ریزش داشته باشد. به عنوان مثال، عرضه های اولیه ابتدای سال 1399، تحت تاثیر روند صعودی بازار قرار می گرفتند و فارغ از ارزندگی یا حباب، قیمت آن ها افزایش می یافت.

نکته: توجه داشته باشید که برخلاف باور عموم فعالان بازار سرمایه که معتقدند تمامی عرضه اولیه ها باید رشد قیمتی خوب را تجربه کنند، ممکن است حتی در همان روزهای اولیه نیز، صف خرید به طور کامل عرضه شود و بازدهی چشمگیری برای سهامداران به همراه نداشته باشد. از طرف دیگر، نمادهای بسیار زیادی دیده شده است که پس از عرضه صف خرید اولیه آن ها، روند نزولی به خود گرفته است و در ماه های بعد به زیر قیمت روز عرضه اولیه نیز رسیده است.

بنابراین برای خرید و فروش عرضه های اولیه، علاوه بر تجربه های گذشته و روانشناسی بازار، بایستی با استفاده از تحلیل بنیادی، ارزش ذاتی شرکت ها را نیز مشخص کنید تا بتوانید بهترین زمان برای فروش عرضه اولیه را تعیین کنید.

بهترین زمان فروش عرضه اولیه

با توجه به دیدگاه سرمایه گذاری و استراتژی معاملاتی افراد، زمان فروش عرضه اولیه می تواند متفاوت باشد؛ اما به طورکلی برای تشخیص زمان فروش عرضه اولیه، متغیرهای مختلفی را بایستی در نظر گرفت که در ادامه به تعدادی از آن ها اشاره می کنیم.

پس از بازدهی اولیه و عرضه شدن صف خرید

اکثر سهامداران سعی می کنند در بازدهی اولیه، سهام عرضه اولیه خود را بفروشند و اولین سود آن را کسب کنند. در زمان بازده اولیه و متعادل شدن بازار، امکان دارد پس از 1 یا 2 روز اصلاح، دوباره سهم به رشد خود ادامه دهد و صف خرید تشکیل شود. ملاک توصیه ما بازدهی اولیه است و تصمیم به نگهداری یا فروش سهام بعد از بازدهی اولیه، به عهده سهامدار است.نقش بازار اولیه در عرضه سهام

تحلیل بنیادی

نقش تحلیل بنیادی در فروش عرضه اولیه

برخی از سرمایه گذاران، توجهی به صف خرید یا نوع معاملات عرضه اولیه ندارند و تنها ملاک آن ها برای فروش عرضه اولیه و یا نگهداری آن، ارزش ذاتی شرکت مذکور است و هنگامیکه قیمت روی تابلو کمتر ار ارزش ذاتی باشد، خرید می کنند و زمانیکه قیمت سهام شرکت از ارزش آن بالاتر رود و اصطلاحا حبابی شود، فروش عرضه اولیه را در دستور کار قرار می دهند. بنابراین یکی از نقش بازار اولیه در عرضه سهام فاکتورها برای تعیین زمان فروش عرضه اولیه، تحلیل بنیادی و ارزش ذاتی شرکت ها است.

رفتار سهامداران حقوقی یا عمده و نسبت های خرید و فروش

در صورتی که سهامداران بزرگ شرکت، پس از عرضه اولیه، اقدام به عرضه سنگین نکنند، سهام این شرکت تا چندین روز بعد می تواند رشد قیمت را تجربه کند و بازدهی خوبی را برای سهامداران خرد به همراه بیاورد. بنابراین یکی دیگر از عوامل مهم در تعیین زمان فروش عرضه اولیه، توجه به نوع معاملات سهامداران عمده و حقوقی ها است که می تواند بسیار تاثیرگذار باشد. از طرف دیگر وقتی که سهام یک شرکت، بازدهی چشمگیری را در کوتاه مدت خلق می کند، مطمئنا بسیاری از سرمایه گذاران سود خود را شناسایی می کنند و تحرکات آن ها را در نسبت های خرید و فروش می توان تشخیص داد و زمانیکه نسبت های فروش از نسبت های خرید، قدرتمندتر باشند، سرمایه گذاران بهتر است سهام در اختیار خود را بفروشند.

روند کلی بازار سرمایه

شرایط مثبت و حال خوب بازار، افراد زیادی را از فروش سهام منصرف می کند و هر روز به تعداد کسانی که علاقه مند به خرید می شوند، اضافه می شود. از طرف دیگر وقتی که روند بازار نزولی باشد، با اولین عرضه سنگین از سوی سهامداران عمده، سایر سرمایه گذاران ترجیح می دهند سهام در اختیار خود را بفروشند. بنابراین روند بازار سرمایه می تواند در تعیین زمان فروش عرضه اولیه موثر باشد.

اخبار پیرامون سهام عرضه اولیه شده را جدی بگیرید

تاثیر اخبار در فروش عرضه اولیه

زمانی که شرکتی عرضه اولیه می شود، میزان توجهات و اخبار پیرامون شرکت مربوطه و کسب و کار آن ها، افزایش پیدا می کند و هر اخبار منفی یا مثبت، می تواند بسیاری از سهامداران را تشویق به خرید یا فروش کند. بنابراین اخبار و شایعات پیرامون یک شرکت می تواند به سهامداران برای تعیین زمان مناسب برای فروش عرضه اولیه کمک کند.

تحلیل و آینده گروه های بازار سرمایه

شرکت هایی که در بورس یا فرابورس عرضه اولیه می شوند، در یکی از گروه های بازار سرمایه فعالیت می کنند. با رصد کردن شرایط گروه مربوطه، می توانید آینده سهم را پیش بینی کنید و عوامل زیادی در هر صنعت، سیگنال مثبت محسوب شده و باعث پیشرفت می شوند و بهتر است هرچه زودتر با مفاهیم و شاخه های مختلف صنعت یا گروه آشنا شوید. تسلط بر این مفاهیم و عوامل، به سرمایه گذاران کمک می کند بهترین تصمیم در مورد عرضه اولیه خود بگیرند.

قوانین و روش بوک بیلدینگ در عرضه اولیه

شرکت هایی که برای اولین بار در بازار سرمایه عرضه می شوند، مراحل نسبتا سختی را گذرانده اند و یک روند فیلتر شدن را رد کرده اند. پس از تایید شرکت مذکور، تاریخ و تعداد سهام مجاز برای خرید هر کد بورسی و قیمت مربوط به شرکت اعلام می شود و فعالان بازار سرمایه می توانند از طریق کارگزاری ها، عرضه اولیه را خریداری کنند. توجه داشته باشید که هر کد بورسی به تعداد مشخص شده می تواند سهم خریداری کند و لازم به ذکر است که افراد با ثبت نام در کارگزاری های مختلف نمی توانند چند بار سفارش دهند.

بوک بیلدینگ در عرضه اولیه

بوک بیلدینگ در عرضه اولیه

در روش بوک بیلندینگ، تمام اطلاعات تا لحظه آخر ثبت شده و در زمان تقسیم، با تمامی افراد به یک شکل برخورد می شود. به عنوان مثال در عرضه اولیه یک شرکت به هر شخص حداکثر 1000 سهم خواهد رسید. در صورتی که میزان مشارکت بیشتر باشد، این تعداد کمتر خواهد شد. حال اگر شما بر حسب شرایط، از ابتدا 700 سهم خریداری کرده باشید و با توجه به میزان مشارکت، به هر شخص 700 سهم برسد، سفارش شما که از ابتدا کمتر بوده است، کم نخواهد شد و همان تعداد سهام به تمامی خریداران اختصاص خواهد یافت.

جمع بندی

بسیاری از افراد با هدف کسب سودهای ناشی از عرضه اولیه سهام شرکت های مختلف وارد بازار سرمایه می شوند و سیاست گذاران این شرکت ها معمولا قیمت سهام آن ها را کمتر از ارزش ذاتی در نظر می گیرند که همین موضوع باعث به وجود آمدن جذابیت برای خرید می شود؛ اما سرمایه گذاران، بهترین زمان برای فروش عرضه اولیه را نمی توانند به خوبی تشخیص دهند. فعالان بازار سرمایه، برای تعیین زمان فروش عرضه اولیه بایستی مواردی همچون عرضه شدن صف خرید اولیه، ارزش ذاتی، روند کلی بازار سرمایه، نوع معاملات سهامداران عمده و. را به خوبی بررسی کنند.

منظور از بازار اولیه و ثانویه در بورس چیست؟

زمانی که اوراق بهادار یک سهم برای اولین بار منتشر می شود، اصطلاحا به آن عرضه ی اولیه گفته می شود.عرضه ی اولیه که در بازار اولیه عرضه می شود جذابیت بیشتری به نسبت سایر سهم ها دارد.اما بازار ثانویه یا دست دوم همانطور که از نامش پیدا است، سهامی را مورد معامله قرار می دهند که پیش تر عرضه شده است و به صورت غیر مستقیم و یا اصطلاحا دست دوم از سرمایه گذار قبلی خریداری می کنند.

منظور از بازار اولیه و ثانویه در بورس چیست؟

منظور نقش بازار اولیه در عرضه سهام از بازار اولیه و ثانویه در بورس چیست؟

بازار اولیه چیست؟

بازار اولیه بازاری است که در آن، شرکت‌ها برای اولین بار اوراق خود را برای عموم و همینطور سرمایه گذاران به عرضه می گذارند. در این بازار بین شرکت هایی که می خواهند سهام خود را عرضه کنند و عموم، یک ارتباط برقرار می‌شود. یکی از مثال‌های این بازار، اصلاح IPO بوده که به معنی عرضه اولیه عمومی است. این حالت زمانی اتفاق می افتد که یک شرکت برای اولین بار سهام خود را برای عموم به عرضه می گذارد. به طول کلی می توان گفت که سرمایه یک شرکت از وجوه حاصل از فروش سهم توسط این شرکت در بازار اولیه شکل می گیرد.

عرضه در بازار اولیه به دو صورت انجام می پذیرد که اولی از طریق عرضه عمومی و دومی از طریق عرضه خصوصی است. (1)

عرضه عمومی و نحوه انجام آن

زمانی که بستری برای سرمایه گذاران عام فراهم می‌شود تا در هنگام شروع فروش سهام یک شرکت تازه شکل گرفته، به سرمایه گذاری در این شرکت بپردازند، عرضه عمومی شکل گرفته است. در واقع در این نوع عرضه، عموم می توانند به دسته سهام داران یک شرکت بپیوندند. همانطور که پیش‌تر عنوان شد، IPO یا عرضه اولیه عمومی زمانی اتفاق می افتد که شرکتی که پیش‌تر در بازار بورس شرکت نداشته و به تازگی قصد ورود به این بازار را دارد، بخشی از سهام خود را به عنوان اوراق بهادار به عرضه عموم می گذارد (1) .

عرضه خصوصی

زمانی که یک عرضه کننده، اوراق بهادار خود را به گروه مشخصی از اعضا که تعداد آن‌ها نیز محدود است عرضه می کند، عرضه خصوصی صورت پذیرفته است. این نوع عرضه فقط مخصوص عموم و یا سهام داران قبلی شرکت نیست. آن‌ها می توانند اوراق جدید خود را به صورت مستقیم به موسسات مالی شناخته شده بفروشند (1) .

در این روش شرکت‌ها با صرف زمان و هزینه کمتری می توانند اوراق بهادار خود را به فروش برسانند و بر خلاف روش سنتی که عرضه عمومی بود، نیازی ندارند تا آن را در دسترس عموم مردم قرار دهند و به جای آن به طور مستقیم با سرمایه گذاران قوی تری مانند شرکت‌های بیمه یا بانک‌ها در ارتباط هستند. این حالت سریع‌تر بوده ولی از معایبی نقش بازار اولیه در عرضه سهام نیز برخوردارند، که یکی از آن‌ها این است که به دلیل عدم عرضه اوراق در بورس، امکان خرید و فروش آن‌ها وجود ندارد. همین امر موجب این می‌شود تا سرمایه گذار انتظار سود دهی بیشتری را از شرکت داشته باشد (2) .

بازار ثانویه و تفاوت‌های آن با بازار اولیه

در بازار ثانویه، اوراق بهاداری که در عرضه اولیه شرکت عرضه شدند، این بار به عرضه خرید و فروش گذاشته می‌شوند. در این بازار امکان خرید یک سهم به طور مستقیم از شرکت عرضه کننده فراهم می‌شود و شرکت بورس یا شرکت‌های کارگذار بورس، در این بین به عنوان واسط بین عموم و شرکت‌ها عمل می کنند و عمل خرید و فروش سهام را تسهیل می نمایند (3) . یکی از تعاریفی که می توان برای بازار ثانویه بیان کرد به این صورت است که در این نوع بازار، سرمایه گذاران بین خودشان خرید و فروش را از طریق شرکت‌های کارگذار بورس انجام می دهند. در این حالت تمامی انواع اوراق بهادار عرضه شده، بین سرمایه گذاران خرید و فروش می‌شود (2) .

در حالی که در بازار اولیه مسیری برای فروش اوراق جدید یک شرکت به سرمایه گذاران فراهم می‌شود، در بازار ثانویه با سهامی سر و کار دارد که قبلا در بازار اولیه توسط شرکت به فروش رسیده اند. بهتر است قبل از ورود به بازار بورس و خرید هر نقش بازار اولیه در عرضه سهام یک از انواع آن، تفاوت‌های بین بازار اولیه و ثانویه را به خوبی یاد بگیرید تا بتوانید از سرمایه گذاری خود که هم از بعد هزینه و هم بعد مالی است، بهترین خروجی را دریافت کنید (2) .

بازار اولیه در مقابل بازار ثانویه از نقطه نظرهای مختلف

تفاوت‌های بین بازار اولیه و بازار ثانویه در قسمت قبل به طور مختصر بیان شد. اما اگر بخواهیم دقیق‌تر به این موضوع بپردازیم و از ابعاد مشخصی تفاوت این دو بازار را مشخص کنیم، به نتایج بهتری می رسیم (4) .

نوع اوراق بهادار عرضه شده در بازار اولیه، اوراق جدیدی هستند که به سرمایه گذاران معرفی و فروخته می شوند، در حالی که در بازار ثانویه اوراقی به عرضه گذاشته می شوند که قبلا عرضه شده اند (4) .

حجم تعاملات در بازار اولیه نسبت به بازار ثانویه کمتر است، زیرا در بازار بورس نمی توان هر روز شرکت هایی را پیدا کرد که سهم جدیدی را به عرضه بگذارند و در واقع تعداد آن‌ها بسیار کم است. در حالی که در بازار ثانویه روزانه و در هر لحظه صدها سهم از هر شرکت می توانند عرضه شده و خرید و فروش شوند و در هر لحظه قیمت سهام شرکت بالا و پایین شود.(4)

فروشندگان در بازار اولیه شرکت‌ها هستند و هر شرکت می تواند اوراق بهادار جدید خود را به عرضه بگذارد، در حالی که در بازار ثانویه این سرمایه گذاران هستند که فروش اوراق را انجام می دهند.(4)

خریداران در بازار اولیه کارفرمایان و سرمایه گذاران هستند، ولی در بازار ثانویه تنها سرمایه گذاران هستند که اوراق بهادار را خریداری می کنند.(4)

هدف در بازار اولیه این است که سرمایه خود را برای پروژه‌های جدید افزایش دهند، ولی در بازار ثانویه با تهیه سرمایه و همینطور اطلاعات، پشتیبانی از بازار اولیه صورت می گیرد (4) .

قیمت اوراق در بازار اولیه توسط شرکت‌ها یک مقدار ثابت تعیین می‌شود و هر سهم با مبلغ مشخصی به فروش می‌رسد، در حالی که در بازار ثانویه هر دو طرف خریدار و فروشنده به دنبال بهترین قیمت ممکن برای خرید و فروش اوراق بهادار هستند (5) .

جمع بندی

در نهایت می توان به این نتیجه رسید که هر دو نوع بازار اولیه و ثانویه که در متن به ویژگی‌های آن‌ها اشاره شد، نقش بسیار مهمی در به کار بردن سرمایه گذاری عموم برای ارتقای سطح اقتصاد کشور دارند. سرمایه گذاران می‌توانند از هر دو نوع بازار سود ببرند، هرچند که هر دوی این بازارها از ریسک‌های منحصر به خود برخوردار هستند.

لازمه بهره بردن از هردو نوع بازار اولیه و ثانویه این است که به خوبی از تفاوت‌ها و ریسک‌ های آن‌ها آگاه باشیم و سپس پا به عرصه سرمایه گذاری در هر یک از آن‌ها و یا در هر دو بگذاریم. اصولا در بازار اولیه سوددهی خوب است و سهام با یک قیمت ثابت برای خریداران در سیستم نمایش داده می‌شود. اما در بازار ثانویه نرخ گذاری به این صورت نیست و خرید فروش بین فروشندگان و خریداران صورت می گیرد و مسائل بسیاری در تعیین قیمت سهام تاثیر گذار هستند.

160 هزار میلیارد تومان از بازار سهام خارج شده است/ نتیجه کوچ سرمایه، تورم افسارگسیخته است

جمع کثیری از فعالان بازار سرمایه و تحلیل‌گران اقتصاد در نامه‌ای به رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار با انتقاد از سیاست‌های دولت در قبال بازار سهام، از نبود نقدینگی در این بازار انتقاد کرده و خواستار بازگشت این بازار به روال طبیعی شدند.

160 هزار میلیارد تومان از بازار سهام خارج شده است/ نتیجه کوچ سرمایه، تورم افسارگسیخته است

میلاد علوی

«اوضاع بورس نابسامان است»؛ این عبارتی است که از فعالان بازار سرمایه گرفته تا نمایندگان مجلس و مسئولان خرد و کلان دولتی بر آن تاکید دارند اما از قرار معلوم دولت قصد تغییر سیاست‌های خود برای اصلاح روندهای موجود در این بازار را ندارد. روندهایی که در دولت حسن روحانی آغاز شد و در دولت ابراهیم رئیسی هم ادامه یافت تا اوضاع بازار بورس به جایی برسد که سهام‌داران از نابودی سرمایه خود بگویند و با انتقاد از مسئولان، خواستار اتخاذ تدابیر کارآمد در این حوزه شوند. در آخرین اقدام صورت گرفته، صدها نفر از فعالان بازار سرمایه در کنار تحلیل‌گران اقتصادی در نامه‌ای به رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار از نبود نقدینگی در بازار سهام بگویند و نسبت به عواقب سیل ورود سرمایه به بازار ارز و ملک و خودرو هشدار دهند.

این نامه امروز، 11 مرداد با شماره 123/140284 در دبیرخانه سازمان بورس ثبت شده است. در بخشی از این نامه که در اختیار شبکه شرق قرار گرفته، آمده است: «سیاست های مختلف همچون قیمت گذاری دستوری وضع عوارض صادراتی -حذف مشوق های مالیاتی-عدم توجه به مزیت تولید ، منجر به فرار سرمایه ها از بازار سرمایه به بازارهای موازی شده است. بدیهی است این کوچ نقدینگی از بازار سرمایه به سایر بازارها ، موجب تورم افسارگسیخته و فشار مضاعف به مردم شده و شرایط گذران زندگی را سخت تر از همیشه کرده است و هیچ منفعتی هم برای بنگاههای معظم کشور بوجود نیاورده است و تمام نقدینگی به جای شرکت در افزایش سرمایه ، عرضه اولیه و رونق بازار ثانویه به عنوان محرک سرمایه گذاری در بازار اولیه ، فقط صرف سوداگری شده است.»

متن کامل این نامه که خطاب به مجید عشقی، رئیس سازمان بورس نوشته شده، به شرح زیر است:

«همانگونه که مستحضر هستید بازار سرمایه روزهای سخت و بحرانی را می‌گذراند و به علت از دست رفتن اعتماد عمومی شاهد کوچ 160 هزار میلیارد تومان از این بازار بوده‌ایم و در حال حاضر این بازار از عدم نقدینگی رنج می‌برد و شاهد ورود سیل نقدینگی و سوداگری در دیگر بازارها از جمله ارز، ملک، خودرو، کالا و مواد غذایی هستیم.

مستحضرید این بازار نقش اساسی در تامین مالی شرکت‌ها و کمک به اجرای طرح‌های نیمه تمام شرکت‌ها ایفا می‌کند و در شرایطی که 100 میلیارد دلار پروژه در بخش‌های نفت و گاز و پتروشیمی و. تعریف شده ، با حمایت از بازار سرمایه می توانیم به شتاب گرفتن این پروژه ها کمک کنیم.

سیاست‌های مختلف همچون قیمت‌گذاری دستوری، وضع عوارض صادراتی -حذف مشوق های مالیاتی-، عدم توجه به مزیت تولید، منجر به فرار سرمایه‌ها از بازار سرمایه به بازارهای موازی شده است. بدیهی است این کوچ نقدینگی از بازار سرمایه به سایر بازارها، موجب تورم افسارگسیخته و فشار مضاعف به مردم شده و شرایط گذران زندگی را سخت تر از همیشه کرده است و هیچ منفعتی هم برای بنگاه‌های معظم کشور به وجود نیاورده است و تمام نقدینگی به جای شرکت در افزایش سرمایه، عرضه اولیه و رونق بازار ثانویه به عنوان محرک سرمایه گذاری در بازار اولیه ، فقط صرف سوداگری شده است.

لذا بازگشت بازار سرمایه به روال طبیعی می‌تواند علاوه بر جذب نقدینگی سرگردان جامعه و کاهش تورم ، موجب تشکیل سرمایه ثابت و رونق و توسعه کسب و کارهای ملی شود. در این شرایط جهت بازگشت اعتماد و جریان نقدینگی به سمت بازار سرمایه، نیازمند اقدامات فوری و کوتاه مدت از طرف ارکان بازار سرمایه هستیم. در ادامه به دسته‌ای از این اقدامات که با فوریت در دسترس و ید مدیریت این بازار است اشاره می‌شود؛

1- ممنوعیت فروش صندوق های توسعه و تثبیت و بازارگردانانی که تعهد خرید خود را انجام نمی‌دهند.

2- فراهم ساختن امکان خرید صندوق های توسعه و‌ تثبیت در دامنه مثبت.

3- الزام صندوق های درآمد ثابت بزرگ در رعایت حداقل نصاب خرید سهام و افزایش حد نصاب خرید سهام.

4- تعلیق عرضه اولیه های و پذیره نویسی های جدید، تا زمانی که بازار به روال طبیعی برگردد. (حداقل پایان سال ۱۴۰۱).

5- حذف معاملات الگوریتمی و خاموش کردن ربات‌ها.

شایان ذکر است، همواره تصحیح سیاست های کلان پولی و مالی و عدم دخالت دولت در قیمت گذاری بازارها، دارای اهمیت بسیار نقش بازار اولیه در عرضه سهام بالاتری است که پیگیری مستمر نهاد ناظر را می‌طلبد و خواسته اساسی امضا کنندگان این نامه است.»

عرضه اولیه سهام چیست و آیا همیشه سودآور است؟

عرضه اولیه چیست

یکی از موضوعات مورد بحث در بازار بورس که برای سرمایه‌گذاران فعال در بورس اهمیت بسزایی دارد، عرضه اولیه سهام شرکت‌ها است. تجربه نشان داده که بیش از ۹۰ درصد از عرضه اولیه‌هایی که در بورس انجام شده، سودآور بوده‌اند و این‌گونه می‌توان عنوان کرد که عرضه‌های اولیه حکم طلا را دارند. عرضه اولیه برای فعالین بازار همیشه از جذابیت برخوردار بوده و معامله‌ای کم ریسک برای اولین سرمایه‌گذاری در بورس محسوب می‌شود. در صورتی که شما بدانید عرضه اولیه چیست و چگونه معامله می شود میتوانید در بازار بورس به کسب سود بپردازید.

تعریف عرضه اولیه سهام

عرضه اولیه (Initial Public Offering – IPO) به این معنا است که یک شرکت سهام خود را برای اولین بار در بورس اوراق بهادار عرضه کند. شرکت‌های خصوصی، دولتی و حتی شرکت‌های تازه تأسیس، جهت افزایش رشد و توسعه کسب‌وکار خود نیازمند سرمایه هستند؛ بنابراین با وارد شدن به بازار بورس و عرضه بخشی از سهام خود به‌عنوان عرضه اولیه، به تأمین سرمایه موردنیاز خود می‌پردازند. بدین ترتیب این شرکت‌ها سهام خود را برای اولین بار در بازار بورس برای فروش می‌گذارند و طی آن، شرکت از سهامی خاص به سهامی عام تبدیل می‌گردد.

خرید عرضه اولیه با خرید و فروش سهام چه تفاوتی دارد؟

همان‌طور که بیان شد هنگامی‌ که سهام یک شرکت برای اولین بار در بورس عرضه شود، به روز اول عرضه سهام، اصطلاحاً روز عرضه گفته می‌شود؛ بنابراین انتشار سهام شرکت‌ها برای اولین بار به‌عنوان عرضه اولیه ارائه شده است.
در عرضه اولیه عمومی، نام شرکت و نماد سهم، تاریخ روز عرضه، تعداد سهام قابل عرضه، سهمیه خریدار حقیقی و حقوقی، دامنه قیمتی (کف و سقف قیمت) و مدیر عرضه مشخص است؛ اما برای خرید سهام، محدودیتی در نظر گرفته نشده است و تا زمانی که عرضه برای خرید سهام وجود داشته باشد، شخص می‌تواند آن را با قیمت قابل معامله در بازار خرید نماید.
سهام شرکت‌ها در عرضه اولیه، ارزان‌تر از ارزش واقعی آن است و در بیشتر مواقع عرضه‌های اولیه که در بورس انجام شده، سودآور بوده‌اند. پس طبیعی است که تقاضا برای خرید عرضه های اولیه زیاد باشد و همه فعالین بازار بورس اوراق بهادار تمایل به خرید سهام عرضه اولیه‌ای داشته باشند. پس از روز عرضه سهام وارد بازار شده و معاملات عادی خود را آغاز می‌کند. پس از تبدیل‌شدن عرضه اولیه به سهام و به‌نوعی متعادل شدن قیمت آن، برای خرید این سهام سرمایه گذاران می‌بایست به بررسی همه‌جانبه عوامل متعدد اثرگذار در سهم پرداخته و با احتیاط و بررسی تحلیلی، اقدام به ثبت سفارش نمایند.

چگونه عرضه اولیه بخریم؟

یکی از الزامات فعالیت در بازار بورس، داشتن کد بورسی (کد معاملاتی) است که با مراجعه به یکی از کارگزاری‌های فعال در حوزه بورس، می‌توان اقدام به دریافت آن نمود؛ بنابراین خرید سهام در عرضه اولیه برای همه کسانی که کد بورسی دارند، امکان‌پذیر است. برای ثبت نام و دریافت کد بورسی می‌توانید از طریق گزینه زیر اقدام نمایید.

سرمایه گذاران برای خرید عرضه اولیه سهام یک شرکت کافی است از زمان و تاریخ عرضه آن مطلع شوند. اطلاع‌رسانی عرضه اولیه از طریق سایت‌های بورسی و کانال‌های خبری انجام می‌پذیرد. اکثر کارگزاری‌ها نیز مشتریان خود را از زمان دقیق عرضه‌های اولیه آگاه می‌کنند.

خرید سهام در عرضه اولیه به روش بوک بیلدینگ

در روش ثبت سفارش عرضه اولیه به شکل بوک بیلدینگ، یک بازه قیمتی برای سفارش در نظر گرفته شده است و به خاطر همین دیگر نیازی به ثبت سریع سفارش نیست. با ایجاد همچین شرایطی، درصد خطا در خرید سهام عرضه اولیه شرکت‌ها بسیار کاهش پیدا کرده و علاوه بر این، دیگر شاهد کندی سامانه‌های معاملاتی و هسته معاملات در بازار بورس نیستیم.
اختصاص سهم در بوک بیلدینگ بر خلاف روش‌های قدیمی، دیگر براساس اولویت زمانی ثبت سفارش نیست. گفتنی است که در روش بوک بیلدینگ، تمام افراد سقف قیمتی را برای سفارش خود انتخاب می‌کنند چرا که احتمال تخصیص سهم در قیمت‌های پایین‌تر به دلیل تقاضای زیاد در عرضه اولیه، بسیار کم است.

نکته۱: در روش بوک بیلدینگ، زمان ارسال سفارش و تخصیص سهم متفاوت است. یعنی تخصیص سهام در روزهای بعد از فرایند ثبت و انجام معامله است که توسط سازمان بورس و اوراق بهادار صورت می‌گیرد.
نکته۲: معمولا ۴۸ ساعت قبل از عرضه اولیه سهام، خبر آن از طریق درگاه‌های مختلف منتشر می‌شود و در روز عرضه اولیه، اطلاعیه توسط ناظر بازار در سایت Tsetmc.com ارسال می‌شود.

وضعیت‌های مختلف تخصیص سهم در روش بوک بیلدینگ:

  • تعداد سهام قابل عرضه: ۱۰ میلیون سهم
  • حجم سفارشات ثبت شده در سقف: ۲۰ میلیون سهم
  • محدودیت هر کد: ۱۰۰۰ سهم (۲۰۰۰۰ کد)

وضعیت اول: در این فرایند ابتدا یک حجم حداقلی مثلا ۲۰۰ سهم مشخص شده و به نفر اول تا ۲۰ هزارمین نفر، ۲۰۰ سهم تخصیص می‌دهند، دوباره ۲۰۰ سهم دیگر و این دور آنقدر ادامه پیدا می‌کند تا تعداد سهام عرضه شده به اتمام برسد. پس در این مرحله به کسانی که سفارش خرید را پایین‌تر از سقف قیمت، ثبت کرده باشند هیچ سهامی نمی‌رسد.
وضعیت دوم (حجم کل سفارشات ثبت شده برابر با تعداد سهام قابل عرضه باشد): در این شرایط براساس اولویت قیمتی از بالاترین تقاضا تا کف قیمت، سهام عرضه اولیه تخصیص داده می‌شود و قیمت پایانی به همان روش میانگین موزون قیمت تخصیص یافته در بازار عادی، محاسبه می‌شود.
وضعیت سوم (حجم کل سفارشات ثبت شده در دامنه قیمت، بیشتر از تعداد قابل عرضه باشد): در این شرایط ابتدا با توجه به اولویت سفارشات براساس قیمت، سهام از بالاترین قیمت به سمت پایین‌ترین قیمت عرضه می‌شود، سپس اگر در پایین‌ترین قیمت، حجم سفارشات بیش از تعداد سهام باقی‌مانده باشد، دقیقا به روشی که در وضعیت اول اشاره شد، سهام باقی مانده بین سهام‌داران تخصیص داده می‌شود.

نکته
اغلب اوقات پیشنهاد می‌شود بالاترین قیمت ارائه‌شده، انتخاب گردد زیرا به‌علت تقاضای زیاد، حجم قابل‌عرضه به سفارش‌هایی با بیشترین قیمت تعلق می‌گیرد.
در کارگزاری آگاه این امکان وجود دارد که ۲ روز پیش از عرضه اولیه سهام، سرمایه‌گذاران سفارش خود را به‌صورت آفلاین ثبت کنند تا در روز عرضه، سفارش خرید سهم برای هسته معاملات بورس ارسال گردد.

درنهایت اختصاص سهام توسط سازمان بورس و اوراق بهادار به کدهای معاملاتی انجام می‌گیرد و معمولاً به دلیل تقاضای زیاد، همه افراد به‌طور مساوی و به تعدادی کمتر از حجم تعیین‌شده از عرضه بهره‌مند می‌شوند.

بهترین زمان فروش عرضه اولیه

یکی از دغدغه‌های اساسی سرمایه گذاران آگاهی از زمان مناسب فروش عرضه اولیه است. دانستن زمان مناسب برای فروش سهام عرضه اولیه از ارزش بالایی برخوردار است. سهامداران می‌توانند از فردای روز عرضه سهام خود را به فروش برسانند؛ اما برای دانستن بهترین زمان برای فروش سهم، می‌بایست برخی جوانب را موردبررسی قرار دهند.

  • ارزیابی وضعیت فعلی و آینده شرکت عرضه‌شده در بازار بورس
  • توجه به میزان بزرگی و کوچکی شرکت عرضه‌شده در بازار بورس
  • مطالعه تحلیل بنیادی سهام عرضه اولیه در سایت‌های تحلیلگری و کانال‌های خبری کارگزاری‌ها
  • بررسی رفتار سهامداران عمده در ایام معاملات سهم پس از عرضه اولیه
  • بررسی روند فعلی بازار بورس که مانند هر فعالت اقتصادی دیگر دارای دوره‌های متفاوتی از رکود، رشد و رونق است.

در مورد این‌که چه زمانی بهترین نقطه برای فروش عرضه اولیه است قطعیتی وجود ندارد و به عوامل مختلفی مانند اهداف و انتظارات از سهم، نیاز به نقدینگی حاصل از عرضه اولیه، آینده شرکت و … بستگی دارد.
به‌طورکلی افزایش و یا کاهش قیمت عرضه های اولیه در روزهای پس از عرضه، مانند تمامی سهام موجود در بازار سرمایه به عرضه و تقاضای بازار مربوط است. با این اوصاف بهتر است تا زمانی که صف خرید عرضه‌های اولیه ادامه دارد، سرمایه گذاران به سهامداری ادامه دهند. در ادامه نیز با توجه به شرایط بازار و شرکت می‌توان نسبت به فروش یا نگهداری سهم اقدام نمود.

خرید در روزهای پس از عرضه اولیه

در عرضه اولیه که معمولاً در یک روز مشخص اتفاق می‌افتد، تعداد سهام عرضه‌شده به سرمایه‌گذاران محدود است. از طرفی قیمت سهام شرکت‌ها در عرضه اولیه، ارزان‌تر از ارزش ذاتی آن است تا برای سرمایه گذاران جذابیت داشته باشد؛ بنابراین تقاضا برای سهم افزایش می‌یابد و قیمت سهام بعد از عرضه اولیه، شروع به رشد می‌کند.
در این مرحله با توجه به پایین بودن قیمت سهام نسبت به ارزش ذاتی آن، سرمایه گذاران تمایل دارند در روز بعد از عرضه به تعداد دلخواه سهم بخرند. این تمایل به خرید سهم باعث می‌شود تقاضای بسیار زیادی (صف خرید) از ابتدای روز معاملاتی برای خرید سهم تشکیل شود؛ اما چگونه می‌توان روز پس از عرضه اقدام به خرید سهام نمود؟

با توجه به توضیحاتی که ارائه شد، سرمایه گذاران برای خرید سهم روز بعد از عرضه اولیه، باید رأس ساعت ۸:۳۰ سفارش خود را وارد سامانه معاملاتی کرده تا در اولویت‌های اول صف خرید قرار گیرند. البته از آنجایی که در روز بعد از عرضه اولیه کسی تمایل به فروش سهام خود ندارد، حجم عرضه‌ها پایین و تقریباً به‌جز تعداد محدود، کسی قادر به خرید سهم نیست.

خرید عرضه اولیه از کارگزاری‌های مختلف

آیا می‌توان از طریق چند کارگزاری به صورت همزمان، عرضه اولیه خرید؟

این سوال دغدغه بسیاری از فعالان بازار بورس است. با توجه به این‌که سازمان بورس از روش بوک بیلدینگ در عرضه های اولیه استفاده می‌کند، خرید سهم با چند کارگزاری امکان‌پذیر نیست؛ چراکه هر سرمایه گذار با کد بورسی مختص خود، فقط یک‌بار می‌تواند سفارش ثبت کند و امکان خرید عرضه اولیه با یک کد بورسی از چند کارگزاری وجود ندارد.
بنابراین همان‌طور که در بالا ذکر گردید چنانچه سرمایه گذاران قصد خرید سهم بیشتری داشته باشند، می‌توانند در روز بعد از عرضه اقدام به ثبت سفارش نمایند یا اینکه پس از به تعادل رسیدن سهم در بازار اقدام به خرید سهام موردنظر کنند.

سخن آخر

می‌توان گفت یکی از مهم‌ترین مزیت‌های عرضه اولیه، تأمین سرمایه برای راه‌اندازی یک کسب‌وکار جدید و یا توسعه و رشد یک کسب‌وکار قدیمی است. عرضه اولیه به دلیل ارزش‌گذاری سهم، کم‌تر از ارزش واقعی آن، باعث ایجاد تقاضای زیادی برای خرید از جانب سرمایه گذاران می‌شود. تقاضای زیاد برای خرید، قیمت پایین سهم و همچنین محدود بودن تعداد سهام قابل عرضه، در اکثر موارد باعث سودآور بودن و کم ریسک بودن عرضه اولیه می‌شود. همین‌طور از آنجایی که تعداد سهام قابل‌عرضه، دامنه قیمتی (کف و سقف قیمت) و تاریخ شروع در این عرضه از قبل مشخص می‌شود، سرمایه‌گذاران کافی است در روز موعد وارد سامانه معاملاتی شده و اقدام به ثبت سفارش با تعداد و قیمت از پیش تعیین‌شده نمایند. لازم به ذکر است که یک سرمایه گذار با یک کد بورسی تنها از یک کارگزاری می‌تواند عرضه اولیه خریداری. در رابطه با بهترین زمان فروش عرضه اولیه هم قطعیتی وجود ندارد و مستلزم بررسی عوامل مؤثر در بازار است.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.